Świadoma zgoda pacjenta – co to znaczy?

W polskim systemie prawnym funkcjonuje pojęcie świadomej zgody pacjenta na udzielenie interwencji medycznej. Dzięki niej lekarz może przystąpić do czynności diagnostycznych, a także wdrożyć odpowiednie leczenie. Świadoma zgoda nazywana jest etyczną koniecznością – jak powinno wyglądać jej uzyskanie i co zrobić w sytuacji, gdy medyk nie odebrał od pacjenta zgody na zabieg?

Świadoma zgoda w polskim prawie

Każdy zabieg medyczny musi być poprzedzony szczegółową informacją na temat samych czynności, jak i ich następstwach. Kolejnym krokiem powinno być natomiast otrzymanie od pacjenta zgody na zabieg.

Jak możemy przeczytać w art. 3 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej:

W dziedzinie medycyny i biologii muszą być szanowane w szczególności swobodna i świadoma zgoda osoby zainteresowanej, wyrażona zgodnie z procedurami określonymi przez ustawę.

Warunki udzielenia zgody pacjenta na zabieg

Świadoma zgoda pacjenta to jednostronne, odwoływalne oświadczenie woli. Dzięki niej wyłączona zostaje bezprawność zabiegów medycznych. Ryzyko zwykłych następstw związanych z interwencją lekarską jest przejęte przez pacjenta lub osobę działającą w jego imieniu.

Warto podkreślić, że zgoda na badanie bądź zabieg musi spełniać następujące warunki:

  • zgoda powinna być wyrażona świadomie, w momencie, gdy stan pacjenta pozwala na zrozumienie informacji udzielanych przez lekarza,
  • pacjent powinien mieć możliwość swobodnego wyboru metody leczenia,
  • pacjent powinien znać ryzyko wiążące się z zabiegiem i jego następstwami.

Formy zgody – blankietowa, ustna, pisemna

Pacjent może wyrazić zgodę na zabieg lub badanie w 3 formach:

  1. Pisemnej,
  2. Ustnej,
  3. W sposób konkludentny, czyli poprzez gest, mimikę czy sposób zachowania – dotyczy to np. wejścia do gabinetu lekarskiego czy rozebrania się do badania.

Warto nadmienić, że zgoda pisemna jest niezbędna w przypadku konieczności przeprowadzenia zabiegu operacyjnego lub w sytuacji, gdy czynności medyczne stwarzają podwyższone ryzyko dla pacjenta. Co więcej, brak wyrażenia sprzeciwu nigdy nie może być interpretowany jako świadoma zgoda pacjenta.

Zgoda blankietowa, czyli oświadczenie pacjenta o wyrażeniu zgody na zabieg bądź leczenie podpisane bez wskazania przedmiotu zgody (np. uściślenia rodzaju zabiegu), choć wciąż bywa pobierana od pacjenta (np. w momencie przyjęcia do szpitala) – nie ma prawnego znaczenia. Każdorazowo pacjent musi być szczegółowo poinformowany o charakterze procedur medycznych.

Brak świadomej zgody – jakie prawa Ci przysługują?

W przypadku, gdy lekarz nie odbierze od pacjenta świadomej zgody i wykona zabieg medyczny – może być objęty odpowiedzialnością cywilną (art. 444-446 Kodeksu cywilnego), a także karną (art. 192 Kodeksu karnego). Warto podkreślić, że konsekwencje te są niezależne od odpowiedzialności zawodowej lekarza.

Medyk nie dopełnił swoich obowiązków wobec Ciebie lub bliskiej Ci osoby? Możesz domagać się roszczeń odszkodowawczych. Jeśli potrzebujesz pomocy prawnej z zakresu niedopełnienia obowiązków w związku ze świadczeniem medycznym, zgłoś się do Luizy Słychan – adwokat z kancelarii ZS Adwokaci (https://zsadwokaci.pl/oferta-dla-klienta-indywidualnego/) specjalizującej się w prawie medycznym i bioetyce.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

Popularne blogi: